Γιατί το βάρος παρουσιάζει διακυμάνσεις από μέρα σε μέρα;

Πόσες φορές έχει τύχει να έρθουν στο γραφείο άτομα απογοητευμένα, καθώς ζυγίζονται κάθε μέρα και όλη τους η καθημερινότητα περιτριγυρίζεται γύρω από εκείνη τη στιγμή που θα ανέβουν στη ζυγαριά και δε θέλουν να απογοητευτούν.

Η καθημερινή μεταβολή του σωματικού βάρους είναι κάτι που μπορεί να προκαλέσει αρκετή ανησυχία, ιδιαίτερα όταν κάποιος βρίσκεται σε προσπάθεια απώλειας βάρους και παρακολουθεί συχνά τη ζυγαριά.

Ωστόσο, το σώμα δε λειτουργεί σαν ένα σταθερό σύστημα, αλλά βάρος μπορεί να μεταβάλλεται από μέρα σε μέρα για πολλούς λόγους και μία ημερήσια αυξομείωση δε σημαίνει απαραίτητα αύξηση ή απώλεια λίπους.

Γι’ αυτό πάντοτε λέω: μη ζυγίζεστε κάθε μέρα, γιατί η ζυγαριά δε λέει ούτε αλήθεια ούτε ψέματα, λέει αυτό που προσωρινά υπάρχει (παραφράζοντας μια φράση του ποιητή Σταύρου Σταυρόπουλου).

Πάμε, λοιπόν, να δούμε τους λόγους που μπορεί να κρύβονται πίσω από τις μεταβολές του βάρους.

1. Υγρά σώματος

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν το καθημερινό βάρος είναι η ποσότητα νερού που συγκρατεί το σώμα.

Η πρόσληψη αλατιού, η ενυδάτωση, η άσκηση, ο ύπνος, οι ορμονικές μεταβολές και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία των υγρών και έτσι, μία ημέρα με περισσότερα αλμυρά τρόφιμα μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή αύξηση του βάρους.

2. Οι υδατάνθρακες επηρεάζουν τα αποθέματα γλυκογόνου

Οι υδατάνθρακες αποθηκεύονται στον οργανισμό κυρίως με τη μορφή γλυκογόνου στους μύες και στο ήπαρ, ενώ το γλυκογόνο συνδέεται με νερό.

Επομένως, οι αλλαγές στην πρόσληψη υδατανθράκων μπορούν να επηρεάσουν και το σωματικό βάρος μέσω της υγρασίας που συγκρατείται από το γλυκογόνο.

3. Το περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος

Το περιεχόμενο του γαστρεντερικού σωλήνα αποτελεί επίσης μέρος του συνολικού σωματικού βάρους. Μία μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού ή απλώς διαφορετικός χρόνος κένωσης του εντέρου μπορούν να επηρεάσουν τη μέτρηση της επόμενης ημέρας.

4. Η άσκηση μπορεί επίσης να επηρεάσει προσωρινά το βάρος

Η σωματική άσκηση, ιδιαίτερα όταν είναι έντονη ή διαφορετική από τη συνηθισμένη, μπορεί να προκαλέσει προσωρινές μεταβολές στα υγρά του σώματος. Παράλληλα, η άσκηση επηρεάζει τα αποθέματα γλυκογόνου, επομένως η μέτρηση αμέσως μετά από μία απαιτητική προπόνηση δεν αποτελεί απαραίτητα αντιπροσωπευτική εικόνα.

5. Ο εμμηνορυσιακός κύκλος

Στις γυναίκες, οι ορμονικές μεταβολές κατά τη διάρκεια του εμμηνορυσιακού κύκλου μπορούν να συνοδεύονται από αλλαγές στην κατακράτηση υγρών. Έτσι, είναι πιθανό να παρατηρούνται προσωρινές αυξομειώσεις του βάρους σε συγκεκριμένες φάσεις του κύκλου, χωρίς αυτό να σημαίνει αντίστοιχη αλλαγή στο σωματικό λίπος.

Για τον λόγο αυτό, η σύγκριση μετρήσεων σε διαφορετικές φάσεις του κύκλου μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένα συμπεράσματα, ιδιαίτερα όταν δίνεται υπερβολική σημασία σε μία μόνο μέτρηση.

6. Ποιότητα ύπνου

Το βάρος δεν επηρεάζεται μόνο από το τι καταναλώνεται στο πιάτο. Ο ύπνος, το στρες και η καθημερινή δραστηριότητα μπορούν, επίσης, να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά, την πείνα και την ισορροπία των υγρών.

Πώς είναι καλύτερο να παρακολουθείται το βάρος;

Όταν υπάρχει ανάγκη παρακολούθησης του σωματικού βάρους, είναι χρήσιμο οι μετρήσεις να πραγματοποιούνται όσο γίνεται κάτω από παρόμοιες συνθήκες, ώστε οι διαφορές να είναι πιο συγκρίσιμες και σίγουρα όχι κάθε μέρα, αλλά ανά μία ή δύο εβδομάδες.

Ακόμη σημαντικότερο είναι να εξετάζεται η τάση του βάρους στον χρόνο και όχι μία μεμονωμένη μέτρηση. Ανάλογα με τον στόχο, μπορούν να αξιοποιούνται παράλληλα και άλλοι δείκτες, όπως:

• οι περιφέρειες του σώματος,
• η εφαρμογή των ρούχων,
• η σύσταση σώματος,
• η απόδοση στην άσκηση,
• η πείνα και ο κορεσμός,
• και η συνολική εικόνα της διατροφής.

Επομένως, μία προσωρινή αύξηση στη ζυγαριά δε μετατρέπεται αυτόματα σε συμπέρασμα ότι “η δίαιτα δε λειτουργεί” ή ότι χρειάζεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο το φαγητό και μία μείωση δε θα πρέπει να μεταφράζεται: “σήμερα μου αξίζει να φάω ό,τι θέλω και όσο θέλω”.