Λυκοπένιο: Το «κόκκινο» αντιοξειδωτικό της ντομάτας
Αν υπήρχε διαγωνισμός για το λυκοπένιο, σίγουρα η ντομάτα θα έπαιρνε την πρώτη θέση. Το λυκοπένιο δεν είναι ούτε βιταμίνη ούτε μέταλλο, όπως νομίζουν αρκετοί, αλλά πρόκειται για μια φυσική κόκκινη χρωστική ουσία (καροτενοειδές) που, εκτός από το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα που δίνει στα τρόφιμα, έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία.
Τι είναι το λυκοπένιο;
Το λυκοπένιο είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό. Με απλά λόγια, λειτουργεί σαν “ασπίδα” απέναντι στις ελεύθερες ρίζες, δηλαδή στα μόρια που σχετίζονται με τη γήρανση και πολλές χρόνιες ασθένειες. Η διαφορά με τα υπόλοιπα καροτενοειδή είναι ότι δεν μετατρέπεται σε βιταμίνη Α, αλλά έχει δικές του ξεχωριστές δράσεις, ιδιαίτερα στην προστασία των κυττάρων.
Πού το βρίσκουμε;
Η ντομάτα είναι ο απόλυτος πρωταγωνιστής, αλλά όχι ο μόνος:
- Ντομάτες (ιδιαίτερα ώριμες, κόκκινες)
- Προϊόντα ντομάτας (σάλτσα, πάστα, χυμός, κέτσαπ)
- Καρπούζι
- Ροζ γκρέιπφρουτ
- Παπάγια και γκουάβα
Μάλιστα, τα επεξεργασμένα προϊόντα ντομάτας συχνά περιέχουν περισσότερο “διαθέσιμο” λυκοπένιο από τη φρέσκια ντομάτα. Αυτό οφείλεται στη θερμική επεξεργασία, που όπως φαίνεται αυξάνει την περιεκτικότητα και τη βιοδιαθεσιμότητα του λυκοπενίου, όπως θα διαβάσετε παρακάτω πιο αναλυτικά.
Τι προσφέρει στον οργανισμό;
Το λυκοπένιο έχει μελετηθεί εκτενώς και συνδέεται με:
Καρδιαγγειακή προστασία
- Μείωση οξείδωσης της LDL (“κακής” χοληστερόλης)
- Υποστήριξη της υγείας των αγγείων
- Πιθανή συμβολή στη ρύθμιση της πίεσης
Αντικαρκινική δράση (υπό μελέτη)
- Ιδιαίτερα για τον καρκίνο του προστάτη
- Ενδείξεις και για άλλους τύπους (στομάχι, πνεύμονας, μαστός)
Αντιφλεγμονώδη δράση
- Ρυθμίζει μηχανισμούς φλεγμονής στο σώμα
Μεταβολική υγεία
Πιθανή βοήθεια σε:
- Μεταβολικό σύνδρομο
- Παχυσαρκία
- Διαβήτη τύπου 2
Τι συμβαίνει όταν μαγειρεύεις τη ντομάτα;
Σε αντίθεση με άλλα θρεπτικά συστατικά που καταστρέφονται με τη θερμότητα, το λυκοπένιο ενισχύεται. Πιο ειδικά:
- Σπάνε τα κυτταρικά τοιχώματα της ντομάτας και απελευθερώνεται περισσότερο λυκοπένιο
- Μετατρέπεται από “trans” μορφή σε “cis”, η οποία απορροφάται καλύτερα
- Αυξάνεται η βιοδιαθεσιμότητα (δηλαδή το πόσο τελικά αξιοποιεί το σώμα σου)
Αυτός είναι ο λόγος που:
- Η σάλτσα ντομάτας προσφέρει περισσότερο λυκοπένιο από τη φρέσκια
- Η πάστα ντομάτας μπορεί να έχει πολλαπλάσια αξιοποιήσιμη ποσότητα
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο μαγείρεμα, τόσο το καλύτερο. Το μαγείρεμα σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και για παρατεταμένο χρόνο αυξάνει τις πιθανότητες οξείδωσης και απώλειας των θρεπτικών συστατικών. Ιδανικά χρειάζεται:
- Μέτρια θερμική επεξεργασία
- Μαγείρεμα με λίγο ελαιόλαδο (το λίπος βοηθά στην απορρόφηση του λυκοπενίου, γιατί είναι λιποδιαλυτή ένωση)
Τελικά
Το λυκοπένιο είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συστατικά της μεσογειακής διατροφής, καθώς προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία και συνδέεται με καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία.
Η θερμική επεξεργασία της ντομάτας αυξάνει την περιεκτικότητα και τη βιοδιαθεσιμότητα του λυκοπενίου. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μαγειρεύουμε πάντα τη ντομάτα, αλλά είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η θερμική επεξεργασία ενός τροφίμου δεν είναι απαραίτητα κακή.
Μια πολύ καλή πρακτική για να απολαμβάνουμε τα μέγιστα οφέλη και από τις δύο μορφές είναι να χρησιμοποιούμε χυμό ντομάτας προσθέτοντας μέσα και φρέσκια ντομάτα, η οποία από την άλλη πλευρά θα έχει μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, ως πιο θερμοευαίσθητο θρεπτικό συστατικό.
