Παθήσεις πεπτικού συστήματος
Οι παθήσεις του πεπτικού συστήματος αφορούν τις διάφορες παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει το στόμα, τον οισοφάγο, το στομάχι, το λεπτό και το παχύ έντερο, καθώς και τα παρακείμενα όργανα όπως το ήπαρ, η χοληδόχος κύστη και το πάγκρεας.
Μερικές από τις παθήσεις που αφορούν το πεπτικό σύστημα είναι η δυσανεξία στη λακτόζη, η κοιλιοκάκη, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Δυσανεξία στη λακτόζη
Τρόφιμα και λακτόζη
Το γάλα αποτελεί το τρόφιμο με τη μεγαλύτερη ποσότητα λακτόζης. Τα προϊόντα γάλακτος που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι και το τυριά, έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λακτόζη, καθώς κατά τη διαδικασία της ωρίμανσης η λακτόζη μετατρέπεται σε γαλακτικό οξύ. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα αυτά τα προϊόντα να γίνονται καλύτερα ανεκτά από άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη. Το παραπάνω ισχύει, επίσης, για το κεφίρ το οποίο, λόγω της παρουσίας προβιοτικών, ενδέχεται, να ανακουφίζει από τα συμπτώματα που προκαλεί η δυσανεξία στη λακτόζη.
Τρόφιμα που αποτελούν πιθανές πηγές λακτόζης:
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι εκτός από το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, υπάρχουν τρόφιμα που μπορεί να αποτελούν κρυμμένες πηγές λακτόζης:
- κέικ, ψωμί, μπισκότα, κρέπες, κουλουράκια
- σοκολάτες, μπάρες δημητριακών
- έτοιμες σούπες και σάλτσες
- ενεργειακά ποτά
- επεξεργασμένα κρέατα
Επιπροσθέτως, τα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη είναι σημαντικό να ελέγχουν τον κατάλογο των συστατικών στα συσκευασμένα τρόφιμα και να αναγνωρίζουν τις λέξεις που σηματοδοτούν την παρουσία λακτόζης, όπως για παράδειγμα:
- ορός γάλακτος
- τυρόπηγμα
- υποπροϊόντα γάλακτος
- ξηρά στερεά γάλακτος και
- άπαχο ξηρό γάλα σε σκόνη
Για τα άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη, η επίσκεψη σε έναν εγγεγραμμένο διαιτολόγο-διατροφολόγο κρίνεται σημαντική έτσι ώστε το άτομο να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή διαχείριση των συμπτωμάτων του, λαμβάνοντας την κατάλληλη διατροφική εκπαίδευση, χωρίς παράλληλα να υποβαθμίζεται η κατάσταση της θρέψης του.
Κοιλιοκάκη
Η κοιλιοκάκη, γνωστή και ως δυσανεξία στη γλουτένη, είναι μια χρόνια αυτοάνοση διαταραχή που επηρεάζει κυρίως το λεπτό έντερο. Η κοιλιοκάκη προκύπτει από την έκθεση του βλεννογόνου του εντέρου στη γλουτένη, δηλαδή της πρωτεΐνης που βρίσκεται στο σιτάρι,το κριθάρι και τη σίκαλη. Το χαρακτηριστικό της κοιλιοκάκης είναι η φλεγμονή και η βλάβη στο εσωτερικό τοίχωμα του λεπτού εντέρου, με αποτέλεσμα το έντερο να αδυνατεί να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά των τροφών.
Η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν γλουτένη από ασθενείς με κοιλιοκάκη μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά συμπτωμάτων όπως:
- Διάρροια
- Μετεωρισμός ή φούσκωμα
- Εναλλαγές διάρροιας – δυσκοιλιότητας
- Δυσκοιλιότητα
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
- Πόνος στην κοιλιά
- Ανορεξία
- Στεατόρροια
Διατροφή και κοιλιοκάκη
Η διατροφή διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στη διαχείριση της κοιλιοκάκης. Συγκεκριμένα, η πιο αποτελεσματική θεραπεία της κοιλιοκάκης είναι η αποχή από την γλουτένη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι άτομα με κοιλιοκάκη πρέπει να αποφεύγουν τρόφιμα όπως:
- Ψωμί, ζυμαρικά
- Γλυκά, δημητριακά
- Σάλτσες
- Μπύρα
Επιπλέον, ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να επωφελούνται από την περιορισμένη κατανάλωση ορισμένων τροφών που ενδέχεται να επιδεινώνουν τη φλεγμονή, όπως αλκοολούχα ποτά και γαλακτοκομικά προϊόντα.
Αντίθετα, ασθενείς με κοιλιοκάκη μπορούν να καταναλώνουν άφοβα
- Ρύζι
- καλαμπόκι
- πατάτες
- Σόγια
Τα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά και οι πρωτεΐνες από κοτόπουλο, ψάρι και αυγό μπορεί να είναι ευεργετικές για τους ασθενείς με κοιλιοκάκη.
Σημείωση
Σημειώνεται ότι η διατροφή για άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη οφείλει να είναι εξατομικευμένη. Για αυτό τον λόγο, η συνεργασία με ιατρό και εγγεγραμμένο διαιτολόγο είναι σημαντική για τη δημιουργία ενός πλάνου διατροφής που προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε ασθενούς με σκοπό την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση της νόσου.
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ)
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι μια πεπτική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την ροή του οξέος και του περιεχομένου του στομάχου προς τον οισοφάγο.
GASTROESOPHAGEAL REFLUX; GER
– Gastroesophageal reflux
– Autosomal dominant
| Ειδικότητα | Γαστρεντερολογία |
|---|---|
| Συμπτώματα | Τα συνήθη συμπτώματα της ΓΟΠΝ περιλαμβάνουν καούρα, ένα αίσθημα καύσου στο στήθος που μπορεί να ανεβαίνει μέχρι το λαιμό. Άλλα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν παλινδρόμηση, ξινή ή πικρή γεύση στο στόμα, δυσκολία στην κατάποση και πόνο στο στήθος. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μετά το φαγητό, όταν ξαπλώνετε ή κατά τη διάρκεια της νύχτας, επηρεάζοντας τις καθημερινές δραστηριότητες και τη συνολική ποιότητα ζωής. |
| Ταξινόμηση | |
| ICD-10 | K21 |
| ICD-9 | 530.81 |
| OMIM | 109350 |
| DiseasesDB | 23596 |
| eMedicine | med/857 ped/1177 radio/300 |
| MeSH | D005764 |
Info
Η ΓΟΠ είναι αποτέλεσμα της αποδυνάμωσης ή χαλάρωσης του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, ενός μυϊκού δακτυλίου, που υπό φυσιολογικές συνθήκες εμποδίζει την παλινδρόμηση οξέος. Η ΓΟΠ μπορεί να προκαλέσει διάφορα δυσάρεστα συμπτώματα και δυνητικά να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, εάν δεν αντιμετωπιστεί.
Η χρόνια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να βλάψει το βλεννογόνο του οισοφάγου και να οδηγήσει σε παθολογικές καταστάσεις όπως η οισοφαγίτιδα (φλεγμονή του οισοφάγου), οι στενώσεις (στένωση του οισοφάγου) και ο οισοφάγος Barrett (προκαρκινική κατάσταση).
Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Η θεραπεία για τη ΓΟΠΝ περιλαμβάνει συνήθως τροποποιήσεις του τρόπου ζωής και φαρμακευτική αγωγή. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής περιλαμβάνουν
- την αποφυγή τροφών που ενισχύουν τη ΓΟΠ (όπως πικάντικα ή λιπαρά τρόφιμα)
- τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους
- την κατανάλωση μικρότερων γευμάτων
- την αποφυγή κατάκλισης μετά τα γεύματα
- την ανύψωση της κεφαλής του κρεβατιού κατά τη διάρκεια του ύπνου
- τη διακοπή καπνίσματος και
- την αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση της ΓΟΠ χρήζει χειρουργικής επέμβασης με σκοπό την ενίσχυση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα ή την αποκατάσταση τυχόν ανατομικών ανωμαλιών που συμβάλλουν στη ΓΟΠ. Ωστόσο, η χειρουργική επέμβαση θεωρείται συνήθως έσχατη λύση όταν άλλες θεραπείες έχουν αποβεί αναποτελεσματικές ή υπάρχουν επιπλοκές.
Τρόφιμα που σχετίζονται με ΓΟΠ:
- εσπεριδοειδή
- σοκολάτα
- ενεργειακά ποτά με καφεΐνη
- λιπαρά και τα τηγανητά
- σκόρδο και κρεμμύδι
- πικάντικα τρόφιμα
- τροφές με βάση την ντομάτα, όπως μακαρόνια σάλτσα, τσίλι, και πίτσα
Σύνδρομο του Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ)
Το Σύνδρομο του Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ) είναι μια χρόνια πάθηση του πεπτικού συστήματος που επηρεάζει το παχύ έντερο. Παρά το γεγονός ότι δεν προκαλεί σοβαρή βλάβη στον εντερικό ιστό, τα συμπτώματα του ΣΕΕ μπορούν να υποβαθμίσουν την ποιότητα ζωής ενός ατόμου και να επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχολογία του.
Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) είναι:
- Κοιλιακό άλγος, το οποίο συνήθως υποχωρεί με την κένωση
- Μετεωρισμός
- Διαταραχή σύστασης των κοπράνων
- Διάρροια ή δυσκοιλιότητα
- Παρουσία μικρής ποσότητας βλέννας στα κόπρανα
Επιπλέον, στη διαχείριση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ φαίνεται να βοηθούν:
- Η Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων
- Η λήψη προβιοτικών
- Η διαχείριση του άγχους
- Αύξηση φυσικής δραστηριότητας
- Η επίσκεψη σε ειδικό ψυχικής υγείας
Σε περίπτωση που τίποτα από τα παραπάνω δεν υποβοηθήσει την ύφεση των συμπτωμάτων, τότε συστήνεται μια δίαιτα χαμηλή σε FODMAP.
Τα FODMAP είναι μια ομάδα υδατανθράκων που απορροφώνται σε μικρό βαθμό από λεπτό έντερο, επομένως περνάνε σχεδόνα ανέπαφα στο παχύ έντερο όπου ζυμώνονται συγκεντρώνοντας νερό και παράγοντας αέρια. Κατά συνέπεια, ασθενείς με ΣΕΕ που καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε FODMAP μπορεί να έρθουν αντιμέτωποι με φούσκωμα, πόνο ή/και διάρροια.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Επειδή η εφαρμογή της δίαιτας χαμηλών FODMAP αποκλείει την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων, είναι σημαντικό οι ασθενείς με ΣΕΕ να απευθυνθούν σε εγγεγραμμένο διαιτολόγο-διατροφολόγο έτσι ώστε να αποφευχθεί ο αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων που ενέχει τον κίνδυνο ελλιπής θρέψης.
Αρκετοί ασθενείς αναφέρουν επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά από την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων όπως είναι το γάλα, ορισμένα λαχανικά και τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά. Ωστόσο, τα παραπάνω δεν ισχύουν για όλους. Για αυτό το λόγο, προτείνεται η καταγραφή ενός ημερολογίου διατροφής με σκοπό να εντοπιστούν ποια γεύματα ή/και ποια τρόφιμα ενδεχομένως πυροδοτούν την έξαρση των συμπτωμάτων.
Ακολουθούν ορισμένα βασικά σημεία σχετικά με τη διατροφή για ασθενείς με ΣΕΕ:
Εξατομίκευση: Η διατροφή για ασθενείς με ΣΕΕ πρέπει να είναι εξατομικευμένη καθώς κάθε ασθενής αντιδρά διαφορετικά στα διάφορα τρόφιμα.
Αύξηση κατανάλωσης διαλυτών φυτικών ινών: Οι ασθενείς με ΣΕΕ μπορεί να ωφεληθούν από την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε διαλυτές ίνες που εντοπίζονται στα όσπρια, στα αμυλούχα τρόφιμα (όπως η βρώμη) και στα φρούτα.
Μείωση κατανάλωσης αδιάλυτων φυτικών ινών. Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες, που βρίσκονται κυρίως σε προϊόντα ολικής άλεσης και στα σκληρά μέρη των φρούτων και των λαχανικών, ενδεχομένως να επιδεινώνουν τα συμπτώματα του ΣΕΕ.
Περιορισμός κατανάλωσης αλκοόλ, καφεΐνης, πικάντικων και λιπαρών τροφών.
Αύξηση κατανάλωσης νερού
Σημείωση:
Το ΣΕΕ δεν είναι μια πάθηση που αφορά αποκλειστικά το παχύ έντερο, αλλά θεωρείται μια διαταραχή του άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
Μην αφήνεις τη διατροφή σου στην τύχη.